وودی آلن (به انگلیسی: Woody Allen) (۱ دسامبر ۱۹۳۵)، کمدین، بازیگر، کارگردان، نویسنده و موسیقیدان یهودی آمریکایی است. وی برنده چهار اسکار شامل یک اسکار بهترین کارگردانی و سه اسکار بهترین فیلمناامه اورژینال شده است.
او متولد اول دسامبر ۱۹۳۵ درشهر نیویورک است و یک یهودی می باشد. خانواده یهودی او، وودی را تا ۸ سالگی در مدرسه یهودی ثبت نام کردند و در آنجا تحصیل می کرد. از همان زمان کودکی علاقه ای به درس نداشت.
او را باید مهم ترین و با ارزش ترین کمدین ۳ دهه اخیر نامید. پس از تثبیت موضع، او به عنوان “سرگرمی ساز شماره یک” آرام آرام قدم به معبد پانتئون مولفین فیلسوف می گذراد. او همه فن حریف است: بازیگر کارگردان، تهیه کننده و همچنین یک موسیقی دان بزرگ.
این کمدین خود آموخته کوچه و خیابان به سرعت تبدیل به روشن فکری تازه می شود و خیلی زود می آموزد تا از شوخی هایش پول بسازد.
وارد دانشگاه می شود و خیلی سریع نیز آنجا را ترک می کند. در ۱۹ سالگی، شوخی هایش را به شبکه تلویزیونی “ان بی سی” می فروشد. ازدواج می کند و خود را تحت روانکاوی قرار می دهد. ذوق و استعداد مادر زادیش برای نگارش شوخی های تک خطی One-Liners دستمزدی معادل ۱۵۰۰ دلار در هفته برایش فراهم می آورد. برای برنامه تلویزیونی سید سیزار، نمایش نمایش ها، طرح های کمدی می نویسد و همکار مل بروکس، نیل سایمن و کارل رینر می شود.
پس از کسب شهرت به عنوان تک نواز باشگاه های شبانه در دانشگاه ها و تلویزیون نیز برنامه اجرا می کند. در ۱۹۶۴ چارلز فلدین، تهیه کننده، او را در باشگاه شبانه بلو انجل می بیند و از او می خواهد فیلم نامه “تازه چه خبر پوسی کت” را بازنویسی کند. او را با خود به اروپا می برد حتی در کنار پیتر سلرز نیز نقشی به او می دهد.
سپس وودی آلن نقش برادر زاده جیمز باند را در کازینو رویال بازی می کند که خود نقش را در فیلم نامه تصحیح کرده بود. ولی این دکتر فیلم نامه ها توانایی های دیگری نیز از خود نشان می دهد. نمایشنامه ای می نویسد با عنوان “آب را ننوش” که در برادوی با موفقیت رو به رو می شود.
فیلم نامه اورجینال می نگارد و همکاری اش را با مجله معتبر نیویورک شروع می کند. در سال ۱۹۶۶ غیر مستقیم وارد سینمامی شود یک فیلم چینی با سرمایه هنگ کنگی پیشنهادش را قبول می کند که فیلم نامه اول را خودش نوشته است و کلا ساختار فیلم نامه را بازنویسی می کند. نام فیلم:“چه خبره! تایگر لی لی؟”
نمایشنامه دومش در سال ۱۹۶۹ همه را غافلگیر می کند. “دوباره بنواز، سام” داستان مردی کمرو و دلباخته است که از شبح همفری بوگارت تقاضای کمک دارد. هربرت راس نمایشنامه را به فیلم برگرداند. (در ایران: دوباره سعی کن سام)
وودی آلن به شهرت سینمایی دست می یابد. در ۱۹۶۹ آلن با به مضحکه کشاندن بزهکاری با شرکت خودش فیلمیی می سازد به عنوان “پول رو بردار و فرار کن” و مبدل به ستاره بزرگ سینما می شود.
آلن از نوجوانی نواختن کلارینت را آغاز کرد، با ورود به برنامههایتلویزیونی، او اسم کوچک نوازنده مشهور کلارینت (Woody Herman) را برای خود انتخاب کرد.
آلن ۵ سال در تلویزیون به فعالیت پرداخت و در نهایت تصمیم گرفت استعدادش را در زمینه بازیگری امتحان کند. در سال ۱۹۶۰ وی در کلوپی در شهر منهتن اولین اجرای خود را تجربه کرد و به سرعت نگاهها را به سوی خود جلب کرد. در سال ۱۹۶۳ او به عنوان مهمان در اغلب برنامههای گفتگوی تلویزیونی ظاهر میشد.
در کارنامه هنری وودی آلن جایزه اسکار و دیگر جوایز جشنوارههای معتبر بینالمللی به چشم میخورد. وی فیلمامه نویسی و کارگردانی فیلمهایش را خودش انجام میدهد و در اکثر آنها نیز به ایفای نقش میپردازد. او درآثارش به ادبیات، فلسفه، روانشناسی، سینمای اروپا و مهمتر از همه زادگاه و اقامتگاه دائمیاش، شهر نیویورک پرداخته است.
وودی آلن پیش از آنکه یکی از فیلمسازان مطرح آمریکایی در قرن بیستم باشد، یک کمدین بود. هر چند او مدت کوتاهی در این عرصه به فعالیت پرداخت، اما همین زمان کوتاه تاثیر بسزایی بر شخصیت حرفهای او در عرصه موسیقی و سینما به جا گذاشت. شخصیت حساس و عصبی منحصر بفرد او در مقام بازیگر، کارگردان و نویسنده، جزو شاخصههای بارز او است.
در سال ۲۰۱۰ از وودی آلن، ۴ اثر در قالب کتاب شنیداری منتشر شد. این فیلمساز و نویسنده مشهور که جوایز متعددی در کارنامه خود دارد، ۴ کتاب که شامل داستانهای کمدی و مقالههایی است که او در مجله معتبر ادبی نیویورکر و جاهای دیگر منتشر کرده، در قالب کتاب شنیداری منتشر کرد.
وی خالق آثارمعروفی چون رز بنفش قاهره، منهتن و امتیاز نهایی است و از جمله افتخارات او میتوان به ۲ جایزه بهترین کارگردانی و ۶ جایزه بهترین فیلم نامه از جوایز بافتا انگلیس، خرس نقرهای جشنواره برلین، جایزه فیپرشی جشنواره کن، دو جایزه بهترین فیلم خارجی از جوایز سزار فرانسه، جایزه بهترین فیلم اروپایی از جوایز گویا اسپانیا، شیر طلایی افتخاری جشنواره ونیز و جایزه یک عمر دستاورد سینمایی جشنواره سن سباستین اشاره کرد.
برخی از آثارهنری وودی آلن:
تازه چه خبر، پیشی؟ – ۱۹۶۵
چه خبرها، سوسن ببری؟ – ۱۹۶۶
کازینو رویال – ۱۹۶۷
آب را نخورید – ۱۹۶۹
مردان بحران، موزها – ۱۹۷۱
دوباره بزنش – ۱۹۷۲
عشق و مرگ- ۱۹۷۵
جبهه- ۱۹۷۶
گلولهها بر فراز برادوی – ۱۹۹۴
پسران آفتاب- ۱۹۹۵
همه میگویند دوستت دارم – ۱۹۹۶
شالودهشکنی هری – ۱۹۹۷
صد سال بنیاد فیلم آمریکا…صد فیلم، چهره مشهور، نقشبازیکنها، مورچهها – ۱۹۹۸
شیرین و پست – ۱۹۹۹
مرد شرکتی، دزدهای خردهپا، نور همدم مناست، جمعکردن شکستهها – ۲۰۰۰
نفرین عقرب یشمی، صداها ازشهری که دوست دارم، استنلی کوبریک: زندگی به روایت تصویر،کنسرت برای نیویورک – ۲۰۰۱
وودی آلن: زندگی با فیلم، جادوی فلینی، پایان هالیوودی – ۲۰۰۲
۱۰۰ سال امید و شوخطبعی، چیزی غیر از این، چارلی: زندگی و هنر چارلی چاپلین – ۲۰۰۳
فرانسوا تروفو، یک زندگینامه- ۲۰۰۴
بالاد گرینیچ ویلج، غیر خودی، امتیاز نهایی – ۲۰۰۵
خبر داغ، خانه- ۲۰۰۶
رویای کاساندرا – ۲۰۰۷
ویکی کریستینا بارسلونا – ۲۰۰۸
هر کاری که جواب میدهد – ۲۰۰۹
جوایز
اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم آنی هال،۱۹۷۷
اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم آنی هال (همراه مارشال بریکمن)، ۱۹۷۷
نامزد اسکار بهترین بازیگر نقش اول برای فیلم آنی هال
نامزد اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم صحنههای داخلی
نامزد اسکار بهترین فیلم نامه غیر اقتباسی برای فیلم صحنههای داخلی
نامزد اسکار بهترین فیلم نامه غیر اقتباسی برای فیلم منهتن (همراه مارشال بریکمن)
نامزد اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم دنی رز برادوی
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم دنی رز برادوی
نامزد اسکار بهترین فیلم نامه غیر اقتباسی برای فیلم رز ارغوانی قاهره
اسکار بهترین فیلمنامه اقتباسی برای فیلم هانا و خواهرهاش، ۱۹۸۶
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم هانا و خواهرانش،
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم روزگار رادیو،
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم جرمها و بزهکاریها،
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم آلیس،
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم شوهران و زنان،
نامزد اسکار بهترین کارگردانی برای فیلم گلولهها بر فراز برادوی، ۱۹۹۴
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم گلولهها بر فراز برادوی، ۱۹۹۴(همراه داگلاس مک گرث)
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم آفرودیت توانمند، ۱۹۹۵
نامزد اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم تقدیم به رم، ۱۹۹۷
نامزد اسکار بهترین فیلم نامه غیر اقتباسی برای فیلم امتیاز نهایی، ۲۰۰۵
اسکار بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی برای فیلم نیمه شب در پاریس،
برچسب:
نویسنده: hasan